Het verleden verankeren in de toekomst

COVVS-conferentie 20 november 2010



Gespreksgroepen

1. Verankering herinnering WO II: plannen en ideeën bij de organisaties
Een belangrijke doelstelling van alle organisaties van oorlogsbetrokkenen is het bevorderen van het historisch besef over de Tweede Wereldoorlog en de gevolgen en betekenis daarvan voor de huidige samenleving. Dit komt tot uitdrukking in hun onvoorwaardelijke steun aan het democratische gedachtegoed, de grondrechten en de rechtsstaat. Dit gedachtegoed is een van de pijlers van hun bestaan. Nu de eindigheid van hun bestaan zich langzaam maar zeker aftekent is een belangrijke vraag: welke initiatieven kunnen de organisaties nog ontplooien om een concrete bijdrage te leveren aan de waarden, zoals hierboven genoemd, waarvoor zij zich al die jaren hebben ingezet. In deze workshop kunnen de plannen en ideeën die er leven bij de verschillen- de organisaties worden uitgesproken en aan elkaar worden getoetst.

2. Bestuurlijke vernieuwing: verjonging van de besturen
Al jaren wordt in organisaties van oorlogsbetrokkenen de discussie gevoerd of jongeren bestuurlijke taken van de ouderen kunnen overnemen. Enerzijds is dit een principiële discussie die raakt aan het karakter van de organisaties die sinds jaar en dag geleid worden door mensen die de Tweede Wereldoorlog aan den lijve hebben meegemaakt en anderzijds is het een praktische kwestie omdat er onvoldoende ouderen zijn die de bestuurlijke taken kunnen uitvoeren. De vraag is nu: zijn er mogelijkheden om bestuurlijke verjonging (tweede en derde generatie) binnen de verenigingen en comités van oorlogsgetroffenen door te voeren en zo ja wat zijn daarbij de voorwaarden?

3. Educatieve reizen en gastlessen op scholen
Sinds jaar en dag worden er educatieve reizen georganiseerd naar voormalige concentratiekampen, zoals Ravensbrück, Bergen-Belsen, Auschwitz , Mauthausen en Sachsenhausen. Een belangrijk element daarin is dat overlevenden van die kampen deze reizen maken met jongeren, docenten en andere geïnteresseerden. Door de hoge leeftijd van de overlevenden kunnen deze unieke reizen om praktische redenen binnenkort niet meer gerealiseerd worden. De vraag is: moeten dit soort educatieve reizen desondanks gecontinueerd worden en zo ja in welke vorm? En, wat betekent dat voor de financiële ondersteuning door het ministerie van VWS?
Het aantal ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog wordt allengs minder. Er komen steeds meer gastsprekers op scholen die kind waren in de oorlog. En inmiddels zijn er ook gastsprekers actief die na de oorlog geboren zijn. Het oorspronkelijke doel om getuigen uit de oorlog aan het woord te laten in de klas wordt daarmee losgelaten. Derhalve dringt zich de vraag op of projecten als ‘Een ooggetuige in de klas’ gecontinueerd moeten worden. En zo ja, in welke vorm en wie zijn de meest aangewezen personen om die lessen te verzorgen?

4. Nederland en de beeldvorming over de Tweede Wereldoorlog: oorlogslessen 
Het beeld van de Tweede Wereldoorlog wordt voortdurend bijgesteld. Dat is onder meer het resultaat van wetenschappelijke studies die nieuwe gegevens en gewijzigde inzichten genereren. Maar ook in de persoonlijke sfeer gebeurt er op dat punt het nodige. Sommige gebeurtenissen verbleken, worden bijgekleurd, of worden simpelweg vergeten. Ook bestaat er tussen de mensen onderling vaak grote verschillen van mening, omdat ze geografisch en chronologisch gezien in de meest uiteenlopende situaties geconfronteerd zijn geweest met leed en ellende. Niettemin zijn er een aantal centrale waarden die overlevenden, die zich verenigd hebben in de organisaties van oorlogsgetroffenen, delen en overeind willen houden. Dat zijn de waarden waarvoor zij zich hebben ingezet tijdens de oorlog, maar ook daarna. Gedoeld wordt op het al eerder genoemde democratische gedachtegoed, de grondrechten en de rechtsstaat en tegen autoritaire systemen zoals het fascisme en nazisme. Wat is er voor nodig om jongere generaties gevoelig te maken voor het belang van deze algemeen gedeelde waarden en wat kunnen de organisaties van oorlogsgetroffenen daar nog in betekenen?